Voyeurisme, in het Nederlands recht, verwijst naar het feit dat iemand een persoon in een privéruimte observeert of het beeld van die persoon vastlegt zonder diens toestemming. Sinds de wet van 3 augustus 2018 heeft deze praktijk een eigen strafrechtelijke kwalificatie. Deze tekst richt zich specifiek op het gebruik van elk middel om de intieme delen van een persoon te bekijken of vast te leggen zonder zijn of haar medeweten.
Voor deze datum twijfelden de rechtbanken tussen verschillende kwalificaties (opzettelijk geweld, schending van de privacy, seksuele agressie), zonder dat een van deze kwalificaties deze gedragingen precies dekte.
Ook interessant : De Meest Presterende SCPI's om in te Investeren
Privédetective en bewijsverzameling: welke wettelijke grenzen?
Zelf bewijs verzamelen, of een derde partij inschakelen om dit te doen, lijkt logisch in het geval van voyeurisme. Het juridische risico van deze aanpak is echter reëel en vaak onderschat.
Een privédetective vragen om een camera te plaatsen, een apparaat te hacken of een privéruimte binnen te dringen om de daden van een voyeur te bewijzen, stelt de opdrachtgever direct bloot aan vervolging voor medeplichtigheid aan inbraak of illegale opname. Detectives zelf herinneren eraan: ze hebben niet het recht om de regelgeving omtrent de privacy te omzeilen, zelfs niet op verzoek van een slachtoffer.
Lees ook : Hoe een onvergetelijke excursie in Frankrijk te organiseren: tips en originele ideeën
Om te weten hoe te reageren op voyeurisme in Frankrijk, blijft de veiligste weg het indienen van een klacht bij de autoriteiten. Deze beschikken over het juridische kader dat nodig is om onderzoeken uit te voeren zonder de ontvankelijkheid van het bewijs in gevaar te brengen.
Bewijs verkregen door een onwettig middel wordt uitgesloten van het strafdossier. Een opname die zonder gerechtelijke toestemming is gemaakt, ook al toont deze duidelijk de feiten, kan als onontvankelijk worden verklaard en de procedure als geheel verzwakken.
Het delict voyeurisme in het Wetboek van Strafrecht: constitutieve elementen
De tekst van de wet van 3 augustus 2018 strafbaar stelt het gebruik van elk middel om de intieme delen van een persoon te zien, wanneer deze geen toestemming heeft gegeven. Directe observatie (spiegel, kijken door een opening) en opname met een apparaat (telefoon, verborgen camera, drone) vallen onder dezelfde regeling.
Drie constitutieve elementen te verenigen
- Een materiële daad: gebruik maken van een apparaat of een positie om de intieme delen van een persoon te observeren of te filmen. Een vluchtige blik in een open publieke ruimte is niet voldoende om de overtreding te karakteriseren.
- De afwezigheid van toestemming van het slachtoffer, die moet worden vastgesteld. Filmen onder een rok in het openbaar vervoer voldoet op duidelijke wijze aan deze voorwaarde.
- Een opzettelijk element: de dader moet opzettelijk hebben gehandeld, wetende dat wat hij of zij observeerde of vastlegde betrekking had op de lichamelijke intimiteit.
De poging is ook strafbaar. Een verborgen camera die wordt ontdekt voordat er iets is opgenomen, kan aanleiding geven tot vervolging.
Gestolen video’s en online verspreiding: twee afzonderlijke overtredingen
Het vastleggen van intieme beelden zonder medeweten van een persoon vormt een eerste overtreding. Het verspreiden ervan, zelfs gedeeltelijk, op internet of via een berichtenservice vormt een tweede, autonome en cumulatieve overtreding met de eerste.
Het Wetboek van Strafrecht straft de verspreiding van beelden die inbreuk maken op de intimiteit van het privéleven. Wanneer deze beelden van seksuele aard zijn en zonder toestemming van de betrokken persoon worden verspreid, vallen de feiten onder het domein van revenge porn, waarvoor een specifieke strafbepaling bestaat.
Elke deling of herpublicatie kan een autonome verspreidingshandeling vormen. Het delen van een gestolen video op een sociaal netwerk stelt men bloot aan dezelfde vervolging als de oorspronkelijke online plaatsing.
Verplichtingen van de platforms
De aanbieders en toegangverleners zijn verplicht om de gemelde inhoud te verwijderen. De melding kan rechtstreeks op het platform of via het overheidsinstrument Pharos worden gedaan.
Inbraak en voyeurisme: de verstrenging van de wet van 2023
Fysiek voyeurisme gaat vaak gepaard met een inbraak in een privéruimte. Het installeren van een camera in een badkamer, ongeoorloofde toegang tot een woning, het plaatsen van een apparaat in een kleedkamer: deze situaties combineren twee overtredingen.
De wet van 27 juli 2023 heeft de straf voor inbraak verstrengd. De straffen zijn verhoogd naar 3 jaar gevangenisstraf en 45.000 euro boete, tegenover 1 jaar en 15.000 euro eerder. Het begrip “woning” is ook uitgebreid: het dekt nu elke woonruimte die roerende goederen bevat die toebehoren aan een persoon, inclusief tweede woningen of vakantieverblijven.
Deze uitbreiding heeft direct betrekking op zaken van voyeurisme. Seizoensverhuur, bed and breakfasts, Airbnb-accommodaties waar soms verborgen camera’s worden ontdekt: allemaal vallen ze binnen dit bereik. De dader loopt dan het risico op een cumulatie van overtredingen: inbraak, het vastleggen van intieme beelden en, indien van toepassing, illegale verspreiding.
Recidive en verzwarende omstandigheden: verzwaarde straffen
In zijn eenvoudige vorm wordt het delict voyeurisme bestraft met een jaar gevangenisstraf en 15.000 euro boete. Verschillende situaties leiden tot een verhoging van de straffen.
- Wanneer het slachtoffer minderjarig is, worden de maximale straffen verhoogd en kan een sociaal-juridische opvolging worden opgelegd.
- In geval van wettelijke recidive wordt de te riskeren straf verdubbeld, waardoor het theoretische maximum op twee jaar gevangenisstraf en 30.000 euro boete komt voor alleen het delict voyeurisme.
- De verzwarende omstandigheden met betrekking tot de verspreiding van de vastgelegde beelden worden opgeteld bij de hoofdstraffen zonder deze te vervangen.
De rechter kan ook aanvullende straffen opleggen: contactverbod met het slachtoffer, verplichting tot behandeling, inbeslagname van het gebruikte materiaal, inschrijving in het geautomatiseerde strafregister voor seksuele delinquenten afhankelijk van de ernst van de feiten.
De strafrechtelijke kwalificatie van voyeurisme heeft tijd gekost om zich te stabiliseren in het Franse recht. Sinds 2018 beschikken slachtoffers over een nauwkeurige tekstuele basis om te handelen, versterkt door de parallelle verstrenging van de straffen voor inbraak. De effectiviteit van de strafrechtelijke reactie blijft grotendeels afhankelijk van de kwaliteit van het bewijs dat aan de onderzoekers wordt overhandigd, wat de snelle en gedocumenteerde indiening van een klacht des te belangrijker maakt.